Akran Zorbalığı Nasıl Anlaşılır ve Önlenir?

Akran zorbalığı, çocuk ve ergenin aynı yaş grubundaki kişi veya kişiler tarafından sözlü, fiziksel ya da davranışsal olarak örseleyici hareketlere maruz kalmasıdır. Çocuklar ve ergenler arasında giderek artan akran zorbalığı zorlu bir süreç haline gelmeye başlamıştır. Özellikle çocuklar yaşadığı zorbalığı dile getirmekte oldukça zorlanır. Bu nedenle çocuklar ve ergenler yaşadığı bu zorbalığı anlatırken uzun süre geçebilir. Akran zorbalığına maruz kalan çocuklar, ailelerine veya öğretmenlerine bu durumu anlatmakta çekinirler. Çocuklar genellikle kendilerine inanılmayacağını, kendileriyle dalga geçileceğini ya da tepki göreceğini düşünür ve anlatmakta zorluk çeker.

Çocuklar arasında akran zorbalığı ve şakalaşma kavramı ayrıdır. Bazı çocuklar aslında şaka yaptığını düşünürken yaşıtına karşı yıkıcı tavırlar sergileyebilir. Çocuklar arasında görülen zorbalıkta genellikle şakalaşma kavramı öne sürülür. Fakat çocukların bu yıkıcı tavırların şaka olmadığını kavramasına yardımcı olmak gerekmektedir. Arkadaşları tarafından akran zorbalığına uğrayan çocuklar bunu dışarıya yansıtır. Eğer bir çocuk akran zorbalığına maruz kalıyorsa çaresiz, mutsuz, öfkeli, içe kapanık, düşünceli tavırlar sergilemeye başlar.

Akran Zorbalığı Çocukta Nasıl Bir Etki Bırakır?

Akran zorbalığı zamanla çocuk üzerinde olumsuz etki bırakmaya başlar. Eğer bir çocuk akran zorbalığına maruz kalıyorsa ve bunu dile getirdiği halde yeteri kadar bir çözüm göremiyorsa bu durumu kabullenmeye başlar. Akran zorbalığına uzun süre maruz kalan çocuklarda zamanla;

  • Öfkeyi kontrol edememe,
  • İçe kapanma,
  • Özgüven eksikliği,
  • Depresif davranışlar gözlemlenir.

Akran zorbalığı tek taraflı ele alınması gereken bir konu değildir. Akran zorbalığında yıkıcı davranışı sergileyen çocuk ve yıkıcı davranışa maruz kalan çocuk ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Yıkıcı davranışa maruz kalan çocuğun psikolojik hali korunurken bu davranışı sergileyen çocuğun da psikolojik durumu değerlendirilmelidir.

Akran Zorbalığı Hangi Davranışları Kapsar?

Akran zorbalığı 4 farklı kategoride incelenmektedir. Çocuklar ve ergenlerin maruz kaldığı akran zorbalığının sınıfları:

  • Sözlü akran zorbalığı
  • Fiziksel akran zorbalığı
  • Cinsel akran zorbalığı
  • Sosyal akran zorbalığı

Sözlü zorbalık en çok rastlanan zorbalıktır. Bir çocuğun yaşıtları tarafından sözlü olarak incitilmesi bu kategoriye girer. Çocuk fiziksel görünümü, maddi durumu, derslerdeki başarı durumu, konuşması vs. diğer çocuk veya çocuklar tarafından alay konusu olabilir.

Fiziksel zorbalıkta temas söz konusudur. İtme, çekme, vurma, tükürme gibi eylemler fiziksel zorbalığın içerisindedir.

Cinsel zorbalık genellikle ergenler arasında sıklıkla görülür. Cinsel içerikli sözcüklerin sıklıkla tekrarlanması, çocuğa veya ergene karşı temas kurulması cinsel zorbalıktır.

Sosyal zorbalık ise çocuğun ya da ergenin yaşıtları tarafından dışlanmasıdır. Çocuğun ya da ergenin oyunlara kabul edilmesi, sınıf ortamında dışlanması, gruplara dahil edilmemesi sosyal zorbalık içerisinde yer alır.

Akran Zorbalığı Karşısında Aileler Ne Yapmalı?

Akran zorbalığı karşısında ailelere önemli görev düşmektedir. Zorbalığa uğrayan çocuk veya ergen bir süre sonra okula gitmek istemeyecektir. Okula gitmek istemeyen, arkadaş ortamından uzak kalmak isteyen, içine kapanan, daha önce sergilemediği davranışları sergilemeye başlayan çocuk veya ergen, aile tarafından fark edilir. Eğer bu davranışlar aile tarafından fark ediliyorsa ve henüz çocuk yaşadığı durumu dile getirmemişse çocukla konuşma ortamı hazırlanmalıdır.

Ebeveynler, çocuklarının akran zorbalığına maruz kalıp kalmadığını anlamalı ve eğer akran zorbalığı söz konusuysa çocuğunun yanında olmalıdır. Çocuklarıyla doğru iletişim kurabilen ebeveynler bu süreci daha kolay bir şekilde atlatmaktadır. Eğer çocuk yaşadığı zorbalığı henüz dile getirmemişse ve dile getirmek istemiyorsa çocuğun üzerine daha fazla gitmeden öğretmenden yardım alınabilir. Öğretmenle yapılan görüşme sonrasında eğer çocukla iletişim kurmakta zorluk çekiliyorsa pedagog ile iletişime geçmek daha sağlıklı olacaktır.

Akran zorbalığı karşısında çocuk veya ergen için doğru hareket etmek önemlidir. Zorbalık karşısında çocuğunu korumak isteyen ebeveynler fevri davranmamalıdır. Öğretmenle iletişime geçen ebeveyn, zorbalığı sergileyen çocuğun da destek almasına yardımcı olmalıdır. Akran zorbalığını sergileyen çocuk için yapılması gerekenler:

  • Öfke ve dürtü kontrolü ile ilgili çalışmalar gerçekleştirilebilir.
  • Çocuğun empati yeteneğini geliştirmek adına çalışmalar gerçekleştirilebilir.
  • Çocuğun problem çözme becerilerini geliştirmek adına çalışmalar gerçekleştirilebilir.

Akran zorbalığına maruz kalan çocuk kadar zorbalığı sergileyen çocuğun psikolojisi de önemlidir. Öncelikle çocuğun neden bu ruh hali içinde olduğu anlaşılmalı, ardından gerekli çözüm yöntemleri denenmelidir. Zorbalık durumunda her iki taraf için de uzman desteği almak daha sağlıklı ve güvenilir olacaktır.

 

Yorum yapın